منبع اطلاعاتی مفید
مقالات ، ادبیات ، عکس ، آموزشهای زناشویی ، موارد جنسی و............
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 15 اردیبهشت 1390 توسط . کردستانی | نظرات ()
فوذ سرمایه خارجى و واردات كالاهاى اروپایى در میانه قرن نوزدهم آغاز شد. این وضعیت جدید در ابتدا به رشد اقتصادى كمك كرد; اما كشور را از توسعه سرمایه دارى حقیقى محروم ساخت. هابزبام یاد آور مى شود كه سرمایه دارى اروپایى اقتصاد قهقهرایى جهان سوم را ـ در قبال رشد خودش ـ به زور در دست گرفت (هابزبام :1976 163 ـ 164).تجارت خارجى زمینه را براى صنعتى شدن كشور فراهم نكرد. همچنین حجم تجارت خارجى افزایش یافت كه این مسإله به زیان ایران بود. در 1880 (1259ش) حجم واردات و صادرات 2500000 پوند بود; اما تا سال 1914 (1293 ش) به 000/500/20 پوند افزایش یافت. اقلام اصلى صادراتى ایران را فرش, كتان, ابریشم, تریاك و احشام تشكیل مى دادند و واردات نیز شامل: منسوجات, فلز آلات, شیشه, نقره, طلا, شكر و چاى بود (صفوى :1929 160 ـ 161). میزان واردات از 000/000/2پوند در 1880, به 000/767/11 2/پوند تا سال1914 صعود كرد. در همان مدت, میزان صادرات از 000/000 پوند به 000/288/8 پوند افزایش یافت (عیسوى :1971 130 ـ 131).تجارت خارجى ایران بیشتر با روسیه و بریتانیا بود. در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بیشتر از 50 در صد تجارت با روسیه, 25 در صد با بریتانیا و مابقى با تركیه, فرانسه, اتریش, آلمان و دیگر كشورها بود (جمالزداه :1956 9).ادغام اقتصاد ایران در بازار 
جهانى, تإثیراتى منفى در پى داشت: اول, نوسان بازار بین المللى عمیقا بر اقتصاد ایران تإثیر مى گذاشت. در این راستا سقوط ارزش نقره در بازار بین المللى, پول ایرانى را كه متكى بر نقره بود, كم ارزش نمود (آورى و سیمون :1974 259 ـ 265). دوم, بلوك قدرت ایرانى به جاى تجدید سازمان اقتصاد سیاسى براى توسعه حقیقى اقتصادى, وابسته به سرمایه خارجى شد. در پایان قرن نوزدهم, قطعات بزرگى از اراضى كشور, به كشت محصولات سود آور نظیر: تریاك, كتان و برنج براى صادرات اختصاص یافت. همان گونه كه كدى اشاره مى كند, درآمدهاى محصولات صادراتى بیشتر صرف واردات اقلام لوكس اروپایى شد تا به كار انداختن آن در كشاورزى یا صنعت (كدى, :1972 67 ـ 68). جنبه منفى دیگر نفوذ سرمایه خارجى, این بود كه در نتیجه رقابت خارجى, كارخانجات ایرانى بسیار زود مجبور به تعطیلى گشتند (جمالزاده :1956 70 ـ 123).ضعف دولت ایران, كشور را به روى سلطه خارجى گشود (نشاط :1982 11 ـ 14). جنگ هاى ایران و روس (1218 ـ 1220 ق و 1241 ـ 1243 ق) كه در آن, ارتش ایلى ایران به سختى درهم شكسته شد, منجر به عهدنامه هاى تحقیرآمیز گلستان (1228ق) و تركمان چاى (1243 ق) شد. بر اساس این معاهدات, ایران, مناطق ارمنستان, گرجستان و قفقاز را از دست داد و مجبور شد دریاى خزر را به عنوان یك دریاچه روسى به رسمیت بشناسد (كاظم زاده :1968 5). همچنین ایران مجبور به اعطاى حق كاپیتولاسیون به اتباع روسى و پرداخت غرامت 3/000/000 پوندى به روسیه شد. بعدا بریتانیا نیز خواستار به دست آوردن این امتیاز شد. در سال 1854, بریتانیا به جنوب ایران حمله كرد و فقط بعد از انعقاد قرار داد پاریس (1857) بود كه از جنوب عقب نشینى كرد. بر طبق این قرار داد, دولت ایران واگذارى افغانستان را پذیرفت و حق كاپیتولاسیون را به اتباع بریتانیا نیز اعطا كرد.حق كاپیتولاسیون موقعیتى سودمند به بازرگانان اروپایى مى داد. آنها از عوارض گمركى و بسیارى مالیات ها كه تجار ایرانى مجبور به پرداخت آن بودند, معاف گشتند. علاوه بر این, بازرگانان اروپایى در موارد منازعهآمیز با دولت ایران, حمایت دولتشان را در پشت سرخود داشتند. این وضع در مقابله آشكار با تجار ایرانى بود كه اموالشان دستخوش توقیف خود سرانه توسط دولت مى شد. بعد از نفوذ كشورهاى خارجى در ایران, چندین بازرگان ایرانى, ملیت روسى یا بریتانیایى را انتخاب كردند تا اموالشان در برابر ضبط خود سرانه توسط دولت محفوظ بماند. لمبتون مورد حاج عبدالكریم را متذكر مى شود كه ملیت بریتانیا را انتخاب كرد تا بتواند پولى را كه به دولت قرض داده بود, باز پس گیرد. (لمبتون, :1971 331 ـ 360). در میان امتیازات اقتصادى كه به اتباع بریتانیا داده شد, این امتیازات قابل ذكر است: بارون جولیوس دورویتر در سال 1889 امتیازى براى تإسیس بانك شاهنشاهى در ایران به دست آورد. همچنین در همان سال, امتیاز تنباكو به میجرتالبوت داده شد كه البته این معاهده در پى شورش مردم علیه آن لغو شد (تیمورى :1982 50 ـ 70, 10 ـ 40). در سال 1901 به ویلیام ناكس دارسى, امتیازى براى تولید و صادرات نفت در سرتاسر ایران, به جز ایالات هم مرز با روسیه اعطا شد. این قرار داد در ازاى مبلغ 20/000 لیره نقد و 20/000 لیره از سهام حاصل شد (فاتح, :1926 137 ـ 138). امتیازاتى كه به اتباع روسیه داده شد, شامل تإسیس بانك استقراضى (1890), انحصار صنعت شیلات در دریاى خزر (1888), و قرار دادى براى اداره خطوط تلگراف در قسمت شمال شرقى كشور بود (جمالزاده :1956 103).در سال 1900 امین الدوله, صدر اعظم اصلاح طلب مظفرالدین شاه, كنترل ادارات گمرك و مالیه را به یك بلژیكى به نام مسیونوز اجاره داد. سیاست هاى مسیونوز كارایى نمایندگان تحصیلدارى دولت را افزایش داد; ولى نوز وظایفش را توسعه داده و وزارت مالیه را هم در دست گرفت. سیاست هاى نوز عموما به بازرگانان ایرانى, كه شكایت داشتند او علیه ایشان و به نفع بازرگانان اروپایى و غیر مسلمان عمل كرده است, صدمه مى زد (الگار :1969 226). بسیارى از بازرگانان ایرانى, نوز را به عنوان ابزار سیاست روسیه در ایران مى نگریستند (كاتم :1979 161).افزایش نفوذ قدرت سیاسى و اقتصادى غرب عموما و سیاست هاى نوز خصوصا چكاندن ماشه انقلاب مشروطیت بود.انقلاب مشروطه, یك جنبش مردمى حقیقى علیه اعمال مستبدانه قدرت توسط شاه و اطرافیانش و همچنین كوششى علیه سلطه خارجى بود (آدمیت :1976 240 ـ ;260 كاتوزیان :1981 215). قابل ذكر است كه منافع بریتانیا و روسیه در چندین جا با منافع مردم ایران در تضاد بود. در جنبش تنباكو, روسیه از معترضین ایرانى علیه بریتانیا حمایت كرد. در طى انقلاب مشروطه, وضعیت كاملا متفاوت بود. دولت بریتانیا همانند تجارایرانى اعتقاد داشت كه هدف سیاست نوز, افزایش منافع روسیه در ایران است. همچنین بریتانیا از انقلاب مشروطه حمایت كرد, تا ثابت كند كه همه جا از دموكراسى طرفدارى مى كند (كاتوزیان :1981 59). تعجبى ندارد كه تظاهر كنندگان در طى انقلاب مشروطه, به سفارت بریتانیا پناه بردند (براون :1966 119).سیاست مداخله جویانه بریتانیا و روسیه در ایران, بار دیگر در سال 1907, هنگامى كه این دو قدرت خارجى مخفیانه ایران را به دو حوزه نفوذ خودشان تقسیم كردند, به هم گره خورد. ایالات شمالى و مركزى, از جمله تهران و اصفهان, در حوزه نفوذ روسیه در آمدند. همچنین منطقه اى حائل بین این دولت ها تعیین شد. متعاقب این قرار داد, این دو كشور مانع هر گونه كوششى براى تإسیس یك دولت متمركز یا هر گونه اصلاح اقتصادى شدند. بر جسته ترین جنبه مداخله این دو كشور, هنگامى به اوج رسید كه آنها مانع اصلاح اداره مالیه كشور توسط دولت شدند. در سال 1911,دولت ایران یك اقتصاددان آمریكایى به نام مورگان شوستر را به استخدام گرفت تا اداره مالیه كشور را اصلاح كند. بریتانیا و روسیه با ادعاى این كه عملكرد دولت ایران در ایالات شمالى و جنوبى مستلزم تصویب آنان است, دولت ایران را مجبور كردند تا وى را مرخص كند (كاظم زاده :1968 548 ـ 644).انقلاب روسیه (1917) وضعیت را به قدر زیادى تغییر داد. دولت شوروى در ژانویه 1918 از همه معاهدات ناعادلانه بین دو كشور, از جمله حوزه نفوذ روسیه صرف نظر كرد. در نتیجه دولت بریتانیا, سیاست قبلى اش مبنى بر جلوگیرى از اصلاحات, دامن زدن به كشمكش هاى قبیله اى و ضعیف ساختن دولت مركزى را تغییر داد. سیاست جدید بریتانیا, تجدید سازمان اقتصاد سیاسى ایران, بازسازى ایران با سرمایه بریتانیا و تشویق به تإسیس یك دولت قدرتمند مركزى در ایران بود (كاتوزیان :1981 78 ـ 81).قرار داد رسواى وثوق الدوله نتیجه این سیاست جدید بود. در سال 1919, دولت بریتانیا با وثوق الدوله قرار دادى براى اعطاى مساعدت اقتصادى, تجدید سازمان ارتش, توسعه خدمات مخابرات و حمل و نقل, و تإمین مهندسان و مشاوران به منظور تجدید سازمان ادارى ایران, به امضا رسانید. كدى اشاره مى كند كه این قرار داد, ایران را به یك كشور تحت الحمایه بریتانیا تبدیل مى كرد (كدى, :1981 81 ـ 82). سرانجام تحت فشار اعتراضات عمومى این قرار داد لغو شد.در طى دوره رضا شاه, نه اتحاد شوروى و نه بریتانیا, هیچ گونه نفوذ مستقیمى در ایران نداشتند. هر دو كشور از سیاست هاى رضا شاه استقبال كردند. اتحاد شوروى رضا شاه را به عنوان رهبر بورژوازى ملى تلقى كرد و تا آن جا پیش رفت كه از همه نیروهاى مخالف خواست تا از رضا شاه حمایت كنند. نتیجه فورى این سیاست, قطع حمایت شوروى از جنبش جنگل( میرزا كوچك خان) بود كه براى تإسیس یك جمهورى سوسیالیستى در شمال ایران كوشش مى كرد.همچنین بریتانیا فهمید كه تحت حكومت رضا شاه, منافعش مطمئن تر خواهد بود. در نتیجه, بریتانیا حمایتش را از حاكم خوزستان, شیخ خزعل كه با پشتیبانى بریتانیا طرح اعلام خوزستان به عنوان دولتى مستقل را برنامه ریزى مى كرد, متوقف ساخت.بعد از سقوط رضا شاه بریتانیا, اتحاد شوروى و ایالات متحده براى داشتن دست بالا در ایران به رقابت پرداختند. ابزار سیاست شوروى, ارتش سرخ و حزب توده بود. بریتاینا منافعى دایمى با بلوك قدرت داشت و در نتیجه, در موقعیتى محكم تر از اتحاد شوروى و هم ایالات متحده بود. ایالات متحده تازه واردى بود كه مى خواست به عنوان حامى استقلال, رشد اقتصادى و تمامیت ارضى ایران ظاهر شود. مشاوران نظامى و اقتصادى ایالات متحده به ترتیب تحت نظر ژنرال نورمن شوارتسكف و ارتور میلسپو, در آماده كردن شرایط براى ایفاى نقش فعال آمریكا در ایران, نقشى قاطع بازى كردند. در حالى كه بسیارى از ایرانیان نسبت به حضور نظامى ایالات متحده در ایران بى اعتنا باقى ماندند, افزایش نقش میلسپو در امور اقتصادى به قدرى شدید بود كه محمد مصدق (یك وكیل مجلس از تهران كه بعدا نخست وزیر شد) و حزب توده تقاضاى اخراجش را كردند (كامبخش :1972 91 ـ ;92 كى استوان :1948 254 ـ 255).بعد از استنكاف اتحاد شوروى از عقب نشینى از ایران و بحران آذربایجان, نقش ایالات متحده در ایران افزایش یافت. فشار دیپلماتیك ایالات متحده و كمك نظامى اش به این دو موضوع, به دولت ایران كمك كرد تا این بحران ها را حل كند (سنقوى(9) :1966 116 ـ 135).در مجموع سیاست ایالات متحده مبتنى بر تقویت شاه, تثبیت اقتصاد و تسلط تدریجى در فعالیت هاى اقتصادى ایران بود. سازمان برنامه, نتیجه این سیاست بود: اول, سازمان برنامه با مساعدت مستقیم نهادهاى اقتصادى آمریكا تإسیس شد; سپس سازمان برنامه توسط اقتصاد دانان تحصیل كرده در آمریكا كه ایده آلشان مدل توسعه اقتصادى آمریكایى بود, راه اندازى شد.با ملى شدن صنعت نفت در سال 1950 (1329 ش) و افول حزب توده در سال 1953 (1332 ش), موقعیت بریتانیا و اتحاد شوروى رو به ضعف نهاد; اما جایگاه ایالات متحده مستحكم تر شد. متعاقب كودتاى اگوست 1953 (مرداد 1332) به طراحىCIA , ایالات متحده یك وام ضرورى چهل میلیون دلارى كه با مساعدت هاى بیشتر اقتصادى و نظامى پى گیرى شد, به ایران اعطا كرد. رشد روابط تولید سرمایه دارى از نیمه دهه 1950 (1330 ش) باتزریق دلارهاى آمریكایى ممكن شد. نفوذ ایالات متحده بعد از سقوط مصدق, به قدرى زیاد شد كه شاه مجبور بود سیاست هاى قطعى اش را بر توصیه هاى آمریكا بنا كند. برنامه هاى اصلاحات ارضى 1960 (1339 ش) و 1962 (1341 ش), نتیجه مستقیم فشارهاى ایالات متحده بود. همچنین انقلاب سفید و توسعه سریع سرمایه دارى تحت نظر دولت بعد از 1963 (1341 ش), نفوذ و منافع ایالات متحده را منعكس مى ساختند.



درباره وبلاگ
سلام دوست عزیز به وبلاگ خودتون خوش امدید . تو این وبلاگ هر چی بخواهید پیدا میشه . فقط خوب بگردید.
Iranbloglist.comوبلاگ برتر را انتخاب کنید.
موضوعات
آخرین مطالب
نظر سنجی
دوست عزیز نظرت راجب وبلاگ چیه




نویسندگان
آرشیو مطالب
پیوند ها
پیوندهای روزانه

 

گالری عکس
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :



تمام حقوق این وبلاگ و مطالب آن متعلق به صاحب آن می باشد.

قالب وبلاگ

پیامک عاشقانه

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic