منبع اطلاعاتی مفید
مقالات ، ادبیات ، عکس ، آموزشهای زناشویی ، موارد جنسی و............
نوشته شده در تاریخ جمعه 20 خرداد 1390 توسط . کردستانی | نظرات ()


نویسنده: مهناز عابدی
مقدمه :« امروز جایگاه انسان ، محور اصلی توسعه است و توجه به نیازهای اساسی انسان و رهایی از فقر صرفاً جنبة بشر دوستانه ندارد بلكه بهره مندی از ابعاد توسعه و رها شدن از فقر یك حق مسلم در قوانین بین المللی محسوب می شود .
رهایی زنان از فقر از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا آمارها نشان می دهد كه زنان در سطح جهانی و ملّی از محرومیتهای مضاعف رنج می برند و این مفهوم اساسی می بایست در نظام برنامه ریزی ، سیاستگذاری ، تخصیص منابع ، اجرا و ارزشیابی از عملكرد مسئولین وارد شود و این مهم مسیر نمی گردد جز به دانش و تخصص و اطلاعات و مهارت لازم . بنابراین برای رهایی از فقر یكی از كارهایی كه باید انجام گیرد تدوین و استفاده از شاخصهایی است كه نسبت به مسأله جنسیت و حقوق افراد حساس است . هم اكنون مروجین حقوق بشر كه معتقد به توسعه بر پایة اصول حق محوری می باشند ، از این روش برای ترویج اهداف مجموعة قوانین حقوق بشری به صورت مؤثر استفاده می نمایند . مثلاً : در خصوص آموزش همگانی ، حق محوران این هدف را ، حق همة كودكان در تمام نقاط دنیا فارغ از نژاد و قومیت و اعتقادات مذهبی و جنسیت و ... مطرح می نمایند . » (1) با توجه به اینكه هدف اساسی توسعه بالا بردن سطح كیفیت زندگی انسانهاست و معیار این كیفیت در درجة اول ، دستیابی به نیازهای اولیة زندگی است و از آنجا كه جهت دستیابی به توسعه تلاشهای وسیعی صورت گرفته است و بسیاری از روشهای اتخاذ شده با شكست مواجه شده است ، باید دید چه روشی در توسعه موجب كاهش فقر و یا از بین بردن آن می شود و نقش زنان در این میان چگونه است و چه عواملی موجب فقر می شود و در این خصوص چه دیدگاههایی مطرح است ؟


فقر و تعاریف آن :
« فقر پدیدة شومی است كه در ابتدای هزارة سوم میلادی ، 5/1 میلیارد نفر از مردم جهان را به سلطة خویش در آوده است . هم اكنون 14 میلیون نفر از جمعیت جهان بدون درآمد كافی برای تامین نیازهای اولیة زندگی و بدون دسترسی به آموزش و بهداشت به سر می برند . فقر مفهومی نسبی است كه در هر نقطه از دنیا ، در مورد آن تعریفی متفاوت از سایر نقاط عرضه شده است اما می توان در تمامی تعاریفی كه از فقر شده است یك مفهوم كلی مشترك استخراج نمود و آن عبارت است از اینكه : فقر عبارت است از عدم توانایی دسترسی به نیازهای اولیة زندگی مانند خوراك ، پوشاك ، مسكن ، آموزش و بهداشت . می توان جمعیت جهان را از نظر فقر و غنا به پنج گروه تقسیم كرد كه عبارتند از : خیلی ثروتمند ، ثروتمند ، فقیر ، خیلی فقیر و مسكین . جمعیت فقیر جهان را نیز می توان به دو گروه بالای خط بحرانی فقر و زیر خط فقر تقسیم نمود . برای خط فقر در نقاط مختلف جهان تعاریف متعددی شده است . در كشورهای توسعه یافته این شاخص عبارت است از داشتن درآمد سالانة كمتر از 4/14 دلار در روز و در كشورهای توسعه نیافته و فقیر این مبلغ به كمتر از یك دلار در روز می رسد . » (2)

نظریه های فقر :
در میان جامعه شناسان سه مفهوم و تبیین از فقر وجود دارد : یك دسته معروف به چشم انداز فرهنگی ، دسته دوم معروف به چشم انداز موقعیتی و دسته سوم معروف به چشم انداز ربطی است كه در ذیل هر یك را توضیح می دهیم .
الف ـ چشم انداز فرهنگی :
در این دیدگاه اعتقاد بر این است كه الگوهای رفتاری و ارزشی طبقة پایین به گونه ای است كه با جامعه و فرهنگ غالب متفاوت است . این الگوها ، خرده فرهنگ پایگاه اقتصادی ، اجتماعی فقیر محسوب می شود كه از طریق اجتماعی شدن انتقال می یابد . در خصوص بیماریهای روانی در این دیدگاه اعتقاد بر این است كه شواهد زیادی بیانگر رابطة فقر و بیماری روانی به خصوص اسكیزو فرنیا به گونة مثبت است . همچنین با توجه به رابطة مثبت درآمد و موقعیت شغلی و وضعیت تحصیلی ، طبقة فقیر بجهت عدم رغبت به افزایش تحصیلی بجهت پیروی از الگوی رفتاری و ارزشی خاص در وضعیت پست باقی می ماند . ونرخ زاد و ولد در آنها زیاد است و بجهت الگوی متفاوت جامعه پذیری طبقات پایین ، رابطة فرزند ـ والدین نیز متفاوت است . به طور خلاصه می توان گفت كه فرهنگ گرایان ، فقرا را به عنوان قشری كه برای خود از یك الگوی خاص رفتاری و ارزشی پیروی می كنند ، معرفی می نمایند و راه حل كاهش یا از بین بردن فقر را آموزش فقرا در جهت تغییر ارزشها و رفتارهایشان مطرح می نمایند . (3) به جامعه شناسان فرهنگ گرا انتقاداتی وارد نموده اند ازجمله اینكه گفته اند فرهنگ گرایان به تغییر نگرش ها و ارزشهای فقرا تاكید دارند نه به تغییر فرصتها . همچنین آنها تفاوتهای رفتاری افراد را براساس ارزشها و هنجارهای آنها تشخیص می دهند . در صورتی كه تمام تفاوتهای رفتاری به تفاوت ارزشها بر نمی گردد . (4)
ب ـ چشم انداز موقعیتی :
در این دیدگاه ، عامل فقر در نیروهای خارج از فرد جستجو می شود . عدم برخورداری از شغل خوب ، درآمد مناسب ، حمایتهای دولت ، خدمات عمومی و همچنین مورد تبعیض واقع شدن علت فقر مطرح می شود . در واقع فقر موقعیتی است كه ساخت اجتماعی غالب به فقیر تحمیل می نماید .و بدنبال خود الگوهای رفتاری فقیر را به عنوان نتیجة طبیعی بهمراه دارد. در این دیدگاه برای حل مشكل فقر باید موقعیت فقرا را از طریق اصلاح ساخت اجتماعی محدود كننده تغییر داد . (5)
ج ـ چشم انداز ربطی :
« این چشم انداز بر پایة درك موقعیت فقیر در چارچوب ساخت اجتماعی ، نگرشها و اعمال غیر فقیر نسبت به فقیر و تأثیرات این نگرشها و كنش ها بر فقرا استوار است . » (6)
در این دیدگاه فقر نه یك امر درونی محسوب شده است آنچنانكه فرهنگ گرایان می گویند و نه یك امر بیرونی است آنچنانكه موقعیت گرایان مطرح كرده اند بلكه در این دیدگاه فقر یك مقوله ربطی است و یك خرده فرهنگ وابسته است و برای درك فقر باید هم به كنش درونی و هم به كنش متقابل و بیرونی فقیر یا غیر فقیر توجه نمود . (7)

نكات مورد توجه در تحلیل فقر :
« 1- در تحلیل فقر نباید صرفاً به جزء نگری و ایجاد رابطه بین پدیده های جزیی اكتفا نمود بلكه باید ارتباط بین پدیده ها و روابط را با ساختهای كلان و وسیع تر جامعه در سطوح سیاسی ، فرهنگی واقتصادی مشخص نمود .
2- چون در سطح كلان ، فقر یكی از ابعاد توسعه نیافتگی است طبعاً باید علل فقر را در این سطح با علل توسعه نیافتگی مرتبط دانست و در این بین نباید از نقش ارتباطات خارجی و عوامل تاریخی و برون مرزی در ظهور پدیدة فقر غافل بود .
3- در تحلیل فقر در سطح كلان باید علاوه بر شناخت عوامل و ارتباطات خارجی ، عوامل درونی جامعه را نیز به خوبی دریافت . به عبارت دیگر شناخت كامل در این زمینه در گرو شناخت برون ( عوامل خارجی ) ، درون ( عوامل داخلی در سطح كلان ) و سازوكار ربط میان این دو عامل است .
4- بعد از شناخت ارتباطات در سطح كلان می توان به ابعاد جزئی تر فقر و عوامل درون جامعه ای و آنچه اصطلاحاً مربوط به فرصتها ، ارزش ها و نگرشهاست ، روی آورد . » (8)

راهكارهای كاهش فقر و نقش زنان :
از آنجا كه در طول تاریخ بشر ، فقر از مهمترین مسائل و مشكلات جوامع انسانی بوده است . لذا همواره در تمامی دوره های تاریخی ، برای كاهش یا از بین بردن آن راه حلهایی ارائه شده است . یكی از راههای مبارزه با فقر كه رایج ترین شكل آن نیز بوده است استفاده از كمكهای خیریه و اعانات به اشكال مختلف بوده است . اما تجربه ثابت نموده است كه كمكهای خیریه تنها بصورت مقطعی مشكلات ناشی از فقر را تا حدی كاهش می دهد و آنچنان نیست كه بتوان به عنوان یك راه حل قطعی به آن اندیشید. در واقع راهكارهایی كه برای توسعه و ارتقاء كیفیت زندگی انسانها به عنوان محور توسعه انجام گرفته است ، اكثراً با شكست مواجه شده است كه به منظور روشن شدن علل شكست این راهكارها باید توجه داشت كه در طول تاریخ ، توسعه از سه طریق اعمال شده است :
1- توسعة دولتی یا حكومتی
2- توسعة پارلمانی
3- توسعة مشاركتی
در روش توسعه دولتی ، برنامه ریزی و اجرای برنامه های توسعه بر عهدة دولت است . در بیشتر موارد ، توسعة دولتی با شكست مواجه بوده زیرا مردم خود را از برنامة‌توسعه جدا می دانسته اند به این دلیل كه در برنامه ریزی ، اجرا ، نظارت و نگهداری نقشی نداشته اند . در شكل دوم توسعه یا توسعة پارلمانی ، نمایندگان مردم با در نظر گرفتن نیازهای مناطق خود ، برنامه ریزی را به عهده داشته و دولت نیز مجری برنامه ها بوده است و چون مردم سهمی در برنامه ریزی ، اجرا و نظارت نداشته اند ، این روش نیز با شكست مواجه شده است . اما شكل سوم توسعه یا توسعة مشاركتی بر اساس تجارب موجود ، پایدارترین شكل توسعه است زیرا در این روش مسئولیت برنامه ریزی ، اجرا ، نگهداری و نظارت برعهدة خود مردم است . در دهة اخیر سیاستگذاران جهانی و كشور ما به اهمیت مشاركت مردم ، خاصه گروه محروم ، در زمینة فقر زدایی وقوف پیدا كرده اند . جامعة مدنی ، به ویژه تشكلهای داوطلب مردمی ، بهترین نهادهایی هستند كه می توانند به این آرمان جامة عمل بپوشانند . مشاركت زنان كه آسیب بیشتری از محرومیتها می برند نیز لازم و واجب است . در این راستا دولت ها و حكومتها باید تنگناها و موانع را از سر راه تشكلها بردارند تا آنها بتوانند با اتكاء به قدرت مردمی با اهریمن فقر مبارزه كنند . اصل احترام به نقش تشكلها و برخورد برابر با آن ها و مشاركت دادن آنان به صورت همكاران مساوی در زمینه های بررسی ، برنامه ریزی و اجرا ، امری است كه باید از سوی سیاستگذاران مورد توجه قرار گیرد و دراین زمینه داشتن تلاش ، صداقت و ارادة كافی شرط لازم است . اهمیت تشكلهای مردمی به جهت ارتباط نزدیك با مردم خصوصاً با گروههای كم بهره و آسیب پذیر است . این تشكلها به اتكاء اعتماد و یاری مردم كار می كنند بنابراین بهتر می توانند صدای محرومین را منعكس كنند . قدرت خلاقیت، ابتكار و تحرك این تشكلها نسبت به نظام دیوان سالارانة حكومتها بیشتر است و برای نوآوری در موقعیت مساعدتری قرار دارند . در نتیجه بهتر و موثرتر و اقتصادی تر می توانند طرحها را اجرا كنند و نواقص و كمبودهای موجود را رفع كنند . تشكلهای مردمی در ایران به دو صورت سنتی و نوین وجود دارد . مهمترین خصلت تشكلهای سنتی كه نقش با اهمیتی دارند و بصورت خیریه ها و صندوقهای قرض الحسنه اداره می شوند ، پایگاه قوی مردمی آنان است . بیشتر این تشكلها توسط زنان اداره می شوند كه نمونه هایی از آنها عبارتند از :
1- خیریه فاطمه الزهرا به مسئولیت خانم زمانی كه یكی از نمونه فعالیتهای این خیریه ایجاد 1400 مدرسه برای كودكان بوده است .
2- انجمن حمایت از سالمندان و معلولین كهریزك كه از بزرگترین مراكز توان بخشی و حمایت از معلولین كشور است و با یاری مردم اداره می شود و عمدة بسیج و جذب منابع مالی توسط سركار خانم اشرف قندهاری ، مسئول انجمن انجام می گیرد . « این خیریه با 400 هزار متر مربع زمین كه 110 هزار متر مربع بنای مفید دارد و 15 هزار متر مربع در دست احداث و ظرفیتی بالغ بر 1600 نفر . این خیریه 870 پرسنل موظف دارد كه 600 بانوی نیكوكار به طور مداوم و با نوبت و برنامه ریزی در طول هفته در آسایشگاه فعالیت می كنند . 400 نفر بانوی نیكو كار برای كمك به كمبودهای مالی آسایشگاه فعالیت می كنند و اجناس دست دوم اهدایی را بازسازی كرده و هفته ای 2 روز بازار خیریه راه اندازه می كنند . این آسایشگاه مجهز به 12 بخش زنان و 10 بخش مردان است و دارای كتابخانه ، مهد كودك ، سالن توجیهی ، تعاونی مصرف كاركنان ، شهرك امید و شهركت عمید با 45 واحد مسكونی مخصوص زوجهای معلول و شهرك گلها با 54 واحد مسكونی مخصوص پرسنل آسایشگاه است . همچنین درمانگاه مجهز به داروخانه ، رادیولوژی ، دندان پزشكی ، چشم پزشكی و ... كه 11 پزشك موظف و 45 پزشك داوطلب دارد . و این همه تماماً با كمكهای مردمی اداره می شود و زنان خصوصاً در این زمینه فعالانه همیشگی هستند . » (9)
3- شبكه خیریه های بانوان اصفهان به سرپرستی خانم بحرینیان كه 250 خیریة محلی را تحت پوشش دارد .
ـ طبق آمار تقریبی بیش از 280 تشكل در امور زنان ، 3000 خیریه ، ده هزار صندوق قرض الحسنه و 5000 تعاونی زنان در ایران وجود دارد . (10)
از راهكارهای دیگر برای كاهش فقر تشكیل سازمانهای محلی و روستایی است كه نیازمند به اصول و ضوابط ذیل است :
« ـ حمایت یك سازمان دولتی یا غیر دولتی از سازمان محلی
ـ وجود منابع مالی
ـ آموزشهای مهارتی
ـ وجود افراد علاقه مند و فعال در سازمان محلی برای مدیریت سازمان
ـ آموزش افراد فعال سازمان در زمینه های برنامه ریزی و برقراری ارتباط با دیگر سازمانهای محلی ـ دولتی و غیر دولتی .
ـ تشكیل جلسات منظم گروهی
ـ تمرین خود مدیریتی ، خود باوری ، خود اتكایی و تصحیح رفتارها و عادات كاری . » (11)
در نهایت اینكه نباید به فقرا به عنوان فقیر نگاه كرد و بدین شكل بر شدت فقر افزوده بلكه باید با مشاركت دادن آنان مخصوصاً در تصمیم گیریهای مربوط به خود ، با آنان و از زاویة دید آنها به رفع محرومیتها و كاهش فقر اقدام نمود . سرمایه گذاری بر روی نیروی انسانی زن در این راستا و آموزش آنان بعنوان مادران و انتقال دهندگان فرهنگ و ارزشها و سنتها و استفاده از سرمایه های مادی و معنوی آنان در این راه پر سودترین حركت و فعالیت خواهد بود .



پی نوشت ها :
1- مركز مشاركت زنان ریاست جمهوری ، نشریه آوا شماره 2 ، صفحه 136 .
2- همان منبع ، صفحه 84
3- افروغ ، عماد ، چشم اندازی به تحلیل طبقاتی و توسعه .
4- همان منبع
5- همان منبع
6- همان منبع ، صفحه 76 .
7- همان منبع
8- همان منبع ، صفحه 76 .
9- مركز مشاركت امور زنان ریاست جمهوری ، نشریه شماره 1 آوای مشاركت ، صفحه 51 و 52 .
10- مركز امور مشاركت زنان ریاست جمهوری ، نشریه شماره 2 آوا .
11- مركز امور مشاركت زنان ریاست جمهوری ، نشریه شماره 1 آوا .
منابع و مآخذ :
1- مركز امور مشاركت زنان ریاست جمهوری ، نشریه آوا ، شمارة 2 ، تهران ، مهرماه 1380
2- مركز امور مشاركت زنان ریاست جمهوری ، نشریه شماره 1 آوا ، تهران : اردیبهشت 1380
3- افروغ ، عماد ، چشم اندازی نظری به تحلیل طبقاتی و توسعه ، تهران ، فرهنگ و دانش ، 1380
4- سیف اللهی ، سیف الله ، اقتصاد سیاسی ایران ، تهران : پژوهشكده جامعه پژوهش و برنامه ریزی المیزان ، 1374
5- سیف اللهی ، سیف الله ، جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران ، تهران : موسسه انتشارات جامعه پژوهان سینا،



درباره وبلاگ
سلام دوست عزیز به وبلاگ خودتون خوش امدید . تو این وبلاگ هر چی بخواهید پیدا میشه . فقط خوب بگردید.
Iranbloglist.comوبلاگ برتر را انتخاب کنید.
موضوعات
آخرین مطالب
نظر سنجی
دوست عزیز نظرت راجب وبلاگ چیه




نویسندگان
آرشیو مطالب
پیوند ها
پیوندهای روزانه

 

گالری عکس
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :



تمام حقوق این وبلاگ و مطالب آن متعلق به صاحب آن می باشد.

قالب وبلاگ

پیامک عاشقانه

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات